Storytelling, een voorbeeld uit de praktijk

storytelling, een voorbeeld uit de praktijk

'Wat kan storytelling voor ons betekenen', vroeg een directeur van een grote gemeentelijke dienst. Hij wilde een nieuwe werkwijze invoeren en zo een omslag in de cultuur bevorderen. De hele organisatie moest risicobewuster gaan werken. Was ook hoog nodig, want de dienst stond op dat punt bepaald niet best aangeschreven. En wat kon storytelling dan betekenen?

missie

Omdat ik al langer voor deze dienst werk, herinnerde ik me dat ze een aantal jaar geleden een nieuwe missie/visie hadden geïntroduceerd. Destijds liet het hoofd communicatie mij trots de lawaaikleurige poster zien met een tekst die je eerder had verwacht in de gebruiksaanwijzing van een defibrillator. ‘Kijk' zei hij trots, 'onze missie’. Waarna de dienst het spoor volledig bijster raakte. Ra ra, hoe zou dat nou toch komen?

top down

Omdat organisaties wezenlijke zaken als verandering, missie, strategie en visie teveel zien als een project en niet genoeg als een proces. Je kunt van alles bekokstoven in je MT of in een strategiegroep, maar uiteindelijk zul je het samen met elkaar moeten doen. In hoeverre herkennen zij zich in de urgentie? Wat verstaan zij onder risico? En hoe vertalen zij dat naar hun dagelijkse praktijk? Dat is waar het om gaat. En alleen van daaruit zou je tot een cultuuromslag kunnen komen. Niet door iets top-down aan- of af te kondigen.

 

 

cultuur

Ga met je idee het veld in. Welke beelden leven daar? Wat zijn daar zoal de associaties, gedachten, herinneringen, angsten, ervaringen, beelden, visioenen, anekdotes en dromen bij risico's, bij faalkosten, bij meerwerk en bij het zelfbeeld van de professionals? Waar liggen ze wakker van? Waar gaan ze van kwispelen? Is er sprake van een open cultuur waarin fouten bespreekbaar zijn? Hoe worden je professionals in hun werk ondersteund? Over al dat soort zaken zul je eerst de verhalen uit de organisatie moeten ophalen, en pas dan kun je een begin maken met een nieuwe cultuur. Dan heb je ook genoeg munitie om dat verhaal steeds opnieuw onder de aandacht te brengen. 

Identificatie

Storytelling begint dus met storylistening. Eerst maak je een geschreven collage van al die flarden. Wat zie je? Kijk eens goed. Kijk nog eens beter. Ho, stop! Hou dat vast! Laten we het dáár dan samen eens over hebben. Hoe kunnen we uit die oersoep een eerste verhaallijn construeren? Een verhaal dat resoneert, dat raakt omdat mensen zich ermee kunnen identificeren. En ze kunnen zich ermee identificeren omdat het hun eigen verhaal is. Dat is storymaking van het basisverhaal. En dan ben je al heel ver. Want dat verhaal is als een zon. Daar draaien steeds andere verhalen als planeten omheen. 

zeepkist

En nou komt storytelling. Want met dát eerste verhaal stap je de zeepkist op, licht je de goede voorbeelden uit en moedig je je professionals aan. Kwestie van communicatie: op 1001 manier de boodschap herhalen. Niet één keer, maar zes keer per jaar. Reken maar dat zo'n verhalend klimaat rondom risicobewustzijn zijn werk gaat doen. En de kringloop van verhalen ophalen en verhalen vertellen, blijf je herhalen.  

 

De dienstdirecteur had me met stijgende verbazing aangehoord. Het flauwe lachje om zijn mond sprak boekdelen. Daar ging hij niet aan beginnen, zoveel was wel duidelijk. Dan was hij de controle over zijn verhaal kwijt. Hij zat absoluut niet te wachten op associaties van medewerkers bij zijn verhaal. Hij had een verhaal, een verhaal over risicobewuster werken. En dat verhaal wilde hij linksom of rechtsom bij de professionals naar binnen fietsen. Daar had hij ook alle cijfers over paraat. Dus maakte hij de bedoeling van zijn vraag nu expliciet duidelijk: hoe ga jij mij met storytelling helpen om mijn verhaal hier te vertellen. Nou ja, zo dus. En terwijl ik de echo van de hamer op hetzelfde aambeeld al hoorde, namen we afscheid. Uiteraard heb ik hem wel veel succes gewenst.  

Bob Duynstee

Storytelling, cultuur, identiteit