Storytelling en cultuurverandering; een voorbeeld uit de praktijk

'Wat kan storytelling voor ons betekenen', vroeg een directeur van een grote gemeentelijke dienst. Hij wilde een nieuwe werkwijze invoeren en zo een omslag in de cultuur bevorderen. De hele organisatie moest risicobewuster gaan werken. Was ook hoog nodig, want de dienst stond op dat punt bepaald niet best aangeschreven. En wat kon storytelling dan betekenen?

top down versus storytelling

Ik vroeg hem wat hij dan met storytelling zou willen en het antwoord lag in de sfeer van branding, van het imago. Oppassen dus, dacht ik meteen! Ik begon met de boodschap dat veel van dit soort voornemens verzanden of spaak lopen en vroeg of hij wist hoe dat kwam. Daar had hij geen idee van. Hij had goed nagedacht over zijn nieuwe werkwijze en zag het wel zitten. Maar kon storytelling nog iets betekenen? Bijvoorbeeld bij de communicatie van die werkwijze? 

storytelling en verandering

Ik probeerde: in hoeverre herkennen je professionals voor wie die nieuwe werkwijze is bedoeld zich in de noodzaak om hun werkwijze aan te passen? In de urgentie? Wat verstaan zij onder risico? En hoe vertalen zij dat naar hun dagelijkse praktijk? Heb je daar naar gevraagd? Deze benadering had hij niet verwacht, zoveel was duidelijk.  

verhalen ophalen

Wat dat met storytelling te maken had. Nou, zei ik, als je met storytelling wilt gaan werken, zou mijn advies zijn: ga met je thema 'risico' eerst eens je organisatie in en bevraag je professionals naar hun ervaringsverhalen en belevingsverhalen op het punt van risico. Hoe gaan zij om met faalkosten, met meerkosten, met risico's in het algemeen? Waar liggen ze wakker van? Op die manier is de verandering eigenlijk al begonnen. Dat is de eerste lijn. Vraag je vervolgens ook zelf eens af of er sprake is van een open cultuur waarin fouten bespreekbaar zijn? Want ontwikkelen doe je vooral samen met elkaar. Hoe worden je professionals in hun werk gevolgd en ondersteund? 

verhalen clusteren en construeren

Verzamel al die verhalen, cluster ze en kijk er eens samen met anderen naar: welke patronen vallen op? Welke rode draden zie je als het gaat om risicobeleving? Vervolgens kun je samen met professionals en managers op die rode draden verhalen construeren rondom verschillende aspecten van risico's, risicodemping en risicobewustzijn. Doordat je mensen op die manier met verhalen rondom het thema bezig zijn, trek je de verandering door. Dat is de tweede lijn. En door het ophalen van verhalen krijg je ook de woorden aangereikt die je zoekt. En, zegt Jürgen Habermas, als je het eens bent over de woorden, ben je het ook eens over de inhoud.  

verhalen en Identificatie

Vervolgens ga je zelf ook goed kijken naar al die verhalen en op basis daarvan maak jij je eigen verander-verhalen. En met die verhalen ga je dan de organisatie in. Dat is de derde lijn. Dat zijn verhalen die resoneren. Verhalen die raken omdat mensen zich erin herkennen en zich ermee kunnen identificeren. En ze kunnen zich ermee identificeren omdat het hun eigen verhaal is omdat het hun eigen woorden zijn. Die verhalen worden weer doorverteld. Dat is de vierde lijn. Reken maar dat zo'n verhalend klimaat rondom risicobewustzijn zijn werk gaat doen. 

het eigen verhaal vertellen

De dienstdirecteur had me met stijgende verbazing aangehoord. Het flauwe lachje om zijn mond sprak boekdelen. Daar ging hij niet aan beginnen, zoveel was wel duidelijk. Dan was hij de controle over zijn verhaal kwijt. Over risico gesproken, dacht ik. Maar hij zat absoluut niet te wachten op verhalen van medewerkers. Hij had een verhaal, een verhaal over risicobewuster werken. En dat verhaal wilde hij linksom of rechtsom bij de professionals naar binnen fietsen. Dus maakte hij de bedoeling van zijn vraag nu expliciet duidelijk: hoe ga jij mij met storytelling helpen om mijn verhaal hier te vertellen. Nou ja, zo dus. En terwijl ik de echo van de hamer op hetzelfde aambeeld al hoorde, namen we afscheid. Uiteraard heb ik hem veel succes gewenst.  

Bob Duynstee

Storytelling, cultuur, identiteit

Reactie schrijven

Commentaren: 0