De kunst van het interviewen. Of: hoe maak je een goed interview?

hoe maak je een goed interview? Tips voor een goed interview

Een interviewer is geen notulist. En een interview is geen vraag-antwoord spelletje, maar een gesprek. Hoe maak je samen een goed interview?

Ik had al zo'n acht jaar ervaring opgedaan in de landelijke journalistiek toen we een verzoek kregen van het destijds grootste advocatenkantoor in Nederland: of we hun magazine wilden maken. Het eerste interview voor dat magazine was met mr R. C., een van de bekendste advocaten in het bouwrecht. Na de zakelijke kennismaking stelde ik mijn openingsvraag, maar in plaats van te antwoorden, selecteerde R. C. met aandacht een sigaar uit het kistje dat voor hem stond, liep naar de grote glazen deuren in zijn kamer, schoof de gordijnen opzij, opende de deuren, trok puffend zijn sigaar aan en dicteerde vervolgens met één hand op de rug: 'Het bouwrecht is de afgelopen 25 jaar aanzienlijk veranderd. De belangrijkste ontwikkelingen die wij signaleren zijn...' Waarop hij even omkeek en vroeg: 'Heeft u dat, meneer Duynstee?'

Een greep uit onze interviews met bekende en minder bekende Nederlanders.


Hoe interview je een Bekende Nederlander?

Journalistiek, interview DuynsteePolak communicatie

 

Heeft u dat, meneer Duynstee! Het kwam niet in zijn hoofd op dat vragen stellen iets met interviewen te maken had. Laat staan dat er sprake zou zijn van een gesprek.  

 

Een interviewer is geen notulist. Slechts in hele uitzonderlijke gevallen kun je iemand 'aanprikken' en leeg laten lopen en alleen maar kleine vraagjes stellen als: 'Hoe bedoelt u dat?' 'Kunt u een voorbeeld geven?' En: 'Wanneer was dat precies?' Bijvoorbeeld als je weet dat iedereen in Nederland met inghouden adem op dat verhaal zit te wachten. Denk aan Sjaak Rijke die ruim drie jaar door terroristen werd vastgehouden in Mali of aan André Kuipers die terugkwam uit de ruimte. Of als het om iemand van het kaliber Louis van Gaal gaat, die graag zijn of haar ei kwijt wil. Of om iemand die q.q. zijn visie geeft, zoals een minister of iemand anders die inhoudelijk op het hoogste niveau bij een materie betrokken is. In die gevallen kun je zelfs aan een full quote interview denken.

het interview als vraaggesprek

In alle andere gevallen is het een één-tweetje tussen geïnterviewde en interviewer, waarbij een uitwerking in de vorm van een vraag-antwoord alleen opwindend is als er ook echt sprake is van een gesprek. Luister bijvoorbeeld eens naar televisie-interviews van voetbalspelers na succesvolle wedstrijden of naar een commercieel programma als Business Class van Harry Mens; hoe vaak hoor je daar als begin van een antwoord: 'Ja, dat klopt.' Dat zegt alles over de 'journalist', over diens vraag en over het programma. Probeer dus nooit woorden in de mond te leggen, maar stel je vragen op een neutrale manier. En bedenk dat het antwoord op een verwachte vraag nooit spannend materiaal oplevert. Het is pas bij de vervolgvraag op dat antwoord waar het echte interview begint.   

bereid een interview voor

Vragen stellen kan iedereen. Het gesprek voeren niet. Het interview is de meest gebruikte en meest misbruikte journalistieke vorm. Kijk naar de televisie, luister naar de radio, lees de krant. De belangrijkste les voor zowel interviewer/presentator als geïnterviewde is: bereid je voor. Zorg dat je als geïnterviewde en interviewer dezelfde briefing en focus hebt. Bij politici, CEO's en BN'ers zie je overigens dat presentatoren als Jeroen Pauw en Twan Huys zich niet altijd alleen tot het afgesproken scenario zullen beperken. Vaak speelt er meer en 'overvallen'  ze hun gesprekspartner met een vraag over een ander onderwerp. Hoe dan ook, bij elk interview gaat het nooit alleen om het onderwerp, maar ook om de context, dus om markt, maatschappij, trends, thema's, topics, issues, dilemma's, controverses. Dat hoort ook bij de voorbereiding.

schriftelijke interviews

Soms kan een voorgesprek helpen. Bijvoorbeeld met de woordvoerder of het hoofd communicatie van een organisatie. Het kan handig zijn om de vragen van tevoren voor te leggen zodat iemand zich kan voorbereiden. Bij asymmetrische interviews komt het zelfs voor dat de interviewer vraagt of geïnterviewde de antwoorden maar meteen wil invullen. En ja, het schriftelijk afdoen van een interview kan bij hele zakelijke of technische onderwerpen soms ook genoeg zijn. Dan bel je alleen nog even na om de puntjes op de i te zetten. Maar bedenk wel: over dat soort interviews zullen geen Kamervragen worden gesteld, zoals Tom Egberts dat zegt. Spannend wordt het nooit. Simpelweg omdat je de interactie mist. 

 

 

Bob Duynstee

Print Friendly and PDF

Verder praten over een interview?

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.