De kunst van het interviewen. Of: hoe maak je een goed interview?

Een interviewer is geen notulist. En een interview is geen vraag-antwoord spelletje, maar een gesprek. Hoe maak je samen een goed interview?

Ik had al zo'n acht jaar ervaring opgedaan in de landelijke journalistiek toen we een verzoek kregen van het destijds grootste advocatenkantoor in Nederland: of we hun magazine wilden maken. Het eerste interview voor dat magazine was met mr R. C., een van de bekendste advocaten in het bouwrecht. Ik had na een kort telefonisch onderhoud mijn vragen aan hem voorgelegd. Na de zakelijke kennismaking stelde ik mijn openingsvraag, maar in plaats van te antwoorden, selecteerde de man met aandacht een sigaar uit het kistje dat voor hem stond, liep naar de grote glazen deuren in zijn kamer, schoof de gordijnen opzij, opende de deuren, trok puffend zijn sigaar aan en dicteerde vervolgens met één hand op de rug: 'Het bouwrecht is de afgelopen 25 jaar aanzienlijk veranderd. De belangrijkste ontwikkelingen die wij signaleren zijn...' Waarop hij even omkeek en vroeg: 'Heeft u dat, meneer Duynstee?'

Een greep uit onze interviews met bekende en minder bekende Nederlanders.


Hoe interview je een Bekende Nederlander?

Journalistiek, interview DuynsteePolak communicatie

 

Heeft u dat, meneer Duynstee! Het kwam niet in zijn hoofd op dat vragen stellen iets met interviewen te maken had. Laat staan dat er sprake zou zijn van een gesprek.  

 

Een interviewer is geen notulist. Slechts in hele uitzonderlijke gevallen kun je iemand 'aanprikken' en leeg laten lopen en alleen maar kleine vraagjes stellen als: 'Hoe bedoelt u dat?' 'Kunt u een voorbeeld geven?' En: 'Wanneer was dat precies?' Bijvoorbeeld als je weet dat iedereen in Nederland met inghouden adem op dat verhaal zit te wachten. Denk aan Sjaak Rijke die ruim drie jaar door terroristen werd vastgehouden in Mali of aan André Kuipers die terugkwam uit de ruimte. Of als het om iemand van het kaliber Louis van Gaal gaat, die graag zijn of haar ei kwijt wil. Of om iemand die q.q. zijn visie geeft, zoals een minister of iemand anders die inhoudelijk op het hoogste niveau bij een materie betrokken is. In die gevallen kun je zelfs aan een full quote interview denken.

het interview als vraaggesprek

In alle andere gevallen is het een één-tweetje tussen geïnterviewde en interviewer, waarbij een uitwerking in de vorm van een vraag-antwoord alleen opwindend is als er ook echt sprake is van een gesprek. Luister bijvoorbeeld eens naar televisie-interviews van voetbalspelers na succesvolle wedstrijden of naar een commercieel programma als Business Class van Harry Mens; hoe vaak hoor je daar als begin van een antwoord: 'Ja, dat klopt.' Dat zegt alles over de 'journalist', over diens vraag en over het programma: voorgekookt. Het antwoord op een verwachte vraag levert nooit een spannend antwoord op. Het is pas bij de vervolgvraag op dat eerste antwoord waar het echte interview begint.   

bereid een interview voor

Vragen stellen kan iedereen. Het gesprek voeren niet. Het interview is de meest gebruikte en meest misbruikte journalistieke vorm. Kijk naar de televisie, luister naar de radio, lees de krant. De belangrijkste les voor zowel interviewer/presentator als geïnterviewde is: bereid je voor. Zorg dat je als geïnterviewde en interviewer dezelfde briefing en focus hebt. Bij politici, CEO's en BN'ers zie je overigens dat presentatoren als Jeroen Pauw en Twan Huys zich niet altijd alleen tot het afgesproken scenario zullen beperken. Vaak speelt er meer en 'overvallen'  ze hun gesprekspartner met een vraag over een ander, actueel onderwerp. Hoe dan ook, bij elk interview gaat het nooit alleen om het onderwerp, maar ook om de context, dus om markt, maatschappij, trends, thema's, topics, issues, dilemma's, controverses. Voorbereiden dus. En daar hoort het lezen van eerdere interviews met de persoon in kwestie ook bij. 

soorten interviews

Interviews kunnen gestructureerd, ongestructureerd of semi-gestructureerd verlopen. Met 'gestructureerd' wordt bedoeld dat je de vragen en de volgorde van de vragen afwerkt, zonder dat je van de vragen of de volgorde afwijkt. Dit type interview wordt vaak gebruikt voor kwantitatief onderzoek, omdat je op die manier de antwoorden met elkaar kunt vergelijken. In de semi-gestructureerde variant mag je van de vragen en de volgorde afwijken en mag je doorvragen. Dit type onderzoek wordt vaak gebruikt voor kwalitatief onderzoek en bij verhalende evaluaties waarbij respondenten wordt gevraagd naar hun ervaringen m.b.t. een bepaald thema/topic. Maar het is uiteraard ook heel geschikt voor interviews in de sfeer van de publieksjournalistiek en bedrijfsjournalistiek. Het is wel zo netjes om een informant/interviewee te laten weten welke vragen je in gedachten hebt. Maar het wordt pas spannend bij het doorvragen. In ongestructureerde interviews geef je alleen de onderwerpen aan waarover je het met iemand wilt hebben. Dan ga je het gesprek helemaal open in.   

journalistieke interviews

Soms kan een voorgesprek helpen. Bijvoorbeeld met de woordvoerder of het hoofd communicatie van een organisatie. Meestal is het handig om van tevoren de vragen voor te leggen zodat iemand zich kan voorbereiden. Voor onderzoek en vakbladen komt het soms voor dat het puur om de informatie gaat. Dan kan het zelfs handig zijn om te vragen of de interviewee de vragen meteen ook maar invult, maar je snapt natuurlijk dat je dat met tact moet brengen. Dan kun je vervolgens op basis van die antwoorden nog een aanvullend telefonisch interview beleggen. Maar bedenk wel: over dat soort interviews zullen geen Kamervragen worden gesteld, zoals Tom Egberts dat zegt. Spannend wordt het nooit. Simpelweg omdat je de interactie mist. 

  

Bob Duynstee

Print Friendly and PDF

Verder praten over een interview?

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.



Commentaar schrijven

Commentaren: 0