· 

Hoe organisaties politici beïnvloeden

Deel 2 van hoe organisaties politici beïnvloeden. Lobbyen inderdaad. Maar dat is de meest zichtbare activiteit die achter de schermen plaatsvindt.

public affairs en issue management

Position paper maken
Lobbyen is nog de meest zichtbare manier waarop organisaties politici beïnvloeden

Maar hoe behartigen dit soort vertegenwoordigende organisaties dan de belangen van hun leden? Daar zien we het tweede aspect van het organiseren van een standpunt: de agenda. Belangenorganisaties houden er een agenda op na. Op de agenda staat een veelheid aan onderwerpen: vergunningen, duurzaamheid, regelgeving, governance, toezicht, pensioenen, marktwerking en noem maar op. Onderwerpen die spelen zijn 'issues' in het jargon en geheel in lijn met hoe organisaties denken, wordt dan ook gesproken over 'issue-management', daarmee suggererend dat issues ook te managen zijn. En verdomd als het niet waar is! Per issue scannen en sonderen organisaties stationair de stemming onder de gremia waar ze voor die agenda van afhankelijk zijn: nationale politiek, publieke opinie, wetenschap, landelijke en/of lokale media en internationale instituties. Op die manier houden bedrijven, vakbonden, brancheorganisaties en goede doelen constant druk op de bal. Natuurlijk kan het qua coalitie in Den Haag een keer tegen zitten. Maar er komt altijd een moment dat het meezit en dat een deel van de agenda in beleid wordt omgezet. En op dat moment wil je goed voorbereid zijn. Vandaar dat organisaties op als die relevante dossiers een position paper maken waarin ze hun standpunt goed onderbouwd onder woorden brengen.

lobbyen

Mooi voorbeeld van zo'n agenda zien we terug in de reactie van Kees van der Waaij, de voorzitter van de RvC van Unilever bij de ophef die ontstond over de afschaffing van de dividendbelasting door het kabinet Rutte III. Van der Waaij zei toen na afloop van de hoorzitting (14-12-17): 'Alsof wij de afschaffing van de dividendbelasting pas sinds kort bepleiten. Die staat bij ons al twaalf jaar op de agenda.' Punt is alleen dat hij (samen met VNO-NCW) zijn lobby om de afschaffing in het regeerakkoord te krijgen, in het geniep liet verlopen. Openheid kwam er pas toen Rutte daartoe gedwongen werd - en dan ben je in de beeldvorming te laat. Maar het laat wel zien dat de invloed van multinationals achter de schermen in Nederland groot is. In het geval van Schiphol zelfs zo groot, dat wel wordt gezegd dat dit bedrijf het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat als lobby-organisatie gebruikt. Dat is het mooiste compliment dat je als lobbyist kunt krijgen.

lobbyisten en public affairs

Lobbyisten lopen in de aanloop naar een kabinetsformatie in Den Haag en Brussel de deuren plat met onder hun arm die agenda. En dat zijn vaak oud politici die weten hoe de hazen lopen. Gesproken wordt over het draaideur-politiek. Sinds 1990 heeft minstens 25 procent van de landelijke oud-politici een baan gekregen in de top van een brancheorganisatie, een belangenvereniging of een public affairs bureau. Public affairs is de verzamelnaam voor activiteiten die organisaties op touw zetten met de bedoeling om de politiek, de publieke opinie, de media en de wetenschap te beïnvloeden. Wat dan goed werkt is het paaien van parlementariërs met een betaalde bijbaan. Zo bleek opeens bij de sjoemelsoftware van Volkswagen in 2015 een verrassend groot aantal Europarlementariërs op de loonlijst te staan van de auto-industrie. Huh? Op dit moment heeft meer dan de helft van alle Europarlementariërs zo'n bijbaantje. Sommigen verdienen daarmee zelfs meer mee dan met hun werk in het parlement. En wat te denken van José Manuel Barosso, de Portugees die van 2010 - 2014 voorzitter was van de Europese Commissie en zo snel hij kon lobbyist-in-chief werd bij .... tadaaaaahhhh: Goldman Sachs, de bank die Griekenland in de Eurozone bracht om vervolgens te speculeren op de rampspoed van datzelfde land. Of Neelie Kroes, die bij hoog en laag bezwoer dat ze na haar periode als commissaris geen adviesfunctie zou aannemen: 'Ik zal zelfs geen Bed & Breakfast openen', zo zei ze. Maar ze had haar genaaldhakte hielen in Brussel nauwelijks gelicht, of ze had een adviesfunctie bij Über te pakken. Lobbyisten vinden dat geen thema. Ze vinden het volstrekt logisch dat mensen uit de politiek overstappen naar een veld waarmee ze affiniteit hebben en verstand van hebben. 

'Zelfs als politici zich tijdens hun ambtstermijn onthouden van openlijke omkoping, zijn ze geneigd hun connecties te gebruiken om daarna hun zakken te vullen.' Branko Milanovic; hoofdeconoom van de Wereldbank en hoogleraar aan de City University of New York 

public affairs en farmaceutische wereld

Een andere strategie, met name in hoog gespecialiseerde werkvelden waar van politici niet verwacht kan worden dat ze de naadjes van de kousen kennen, is het strikken van decision makers voor lezingen tegen een gage waar ze moeilijk nee tegen kunnen zeggen. Op die manier worden vooraanstaande wetenschappers gepaaid. De farmaceutische industrie is er groot mee geworden. Net als met het sponsoren van patiëntenverenigingen. Farmaceuten betalen medisch specialisten miljoenen. Vooral reumatologen, internisten en longartsen ontvingen in 2015 veel geld. De miljoenen worden vooral gestoken in advieswerk, spreekbeurten en congresbezoeken. Pikant zijn de forse betalingen aan een aantal beroepsverenigingen. Zo ontving cardiologenvereniging NVvC in 2015 bij elkaar ruim zes ton van twaalf farmaceuten. Beroepsverenigingen schrijven de richtlijnen voor het gebruik van medicijnen. 

public affairs en de bankenwereld

De haute finance is ook zo'n verregaand gespecialiseerd werkveld. Althans: dat doen ze graag zo voorkomen. De kortste klap is meeschrijven aan de wetgeving die op jezelf van toepassing is. Zo werden de deuren in de achterkamertjes op het ministerie van Financiën na de financiële crisis plat gelopen door mannetjes die er door banken op uit waren gestuurd om de beleidsambtenaren uit te leggen waar de rode lijnen lagen en hoe ze de regelgeving hadden in te kleden. Een tweede methode: het uitnodigen van politieke hoogvliegers. Zo bleek Wallstreet in de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen in 2016 diepgaand geïnteresseerd te zijn in de visie van Hillary Clinton, zodra ze die rek- en strekoefeningen zagen maken voor het presidentschap. Clinton kwam drie keer haar visie op het bankwezen toelichten bij Goldman Sachs à 225.000 dollar per babbel. En nee, dat mag je geen omkoping noemen. Maar ondertussen werkt het wel zo: 'Wallstreet is talking, Hillary is listening.' Beïnvloeding gaat in Amerika heel rechtstreeks. Dan zijn we aanbeland bij de meest perverse vorm van beïnvloeding: big money. In Amerika en Engeland zijn denktanks en instituties met prachtige namen actief die niets anders doen dan media beïnvloeden en rechtszaken aanspannen tegen zelfs de geringste beschuldigingen en beweringen met een zodanige hardnekkigheid dat tegenstanders op hun tellen moeten passen. De financiering is schimmig, maar op de juridische bühne is het een drukte van belang. Zeker ook omdat de beste advocatenkantoren zich maar wat graag lenen om voor deep pockets in het krijt te treden. En politieke partijen zijn in Amerika ook niet (meer) verplicht om te vertellen wie hun campagne met hoeveel heeft gesteund. In Brussel liepen banken vanaf de jaren tachtig de deuren plat. De boodschap was steeds dezelfde: minder regels. Dat is vanaf de jaren negentig goed gelukt. Met alle uitwassen die daar het gevolg van waren. Met de financiële crisis in 2008 kwam daar weer een kentering in.   

Bob Duynstee is communicatie-expert. Hij studeerde rechten en heeft een journalistieke achtergrond.

Samen met Job Creyghton geeft hij de Masterclass Opiniestukken schrijven.

meer weten?

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.

Reactie schrijven

Commentaren: 0