· 

Presenteren; verbeter je presentatie met onze tips uit de wereld van storytelling

Storytelling is zo ongeveer uitgevonden voor een speech of presentatie. Dat is gewoon storytelling in action. Twaalf tips voor je leiderschapsspeech of presentatie uit de wereld van storytelling. Met dank aan de familie Obama.

CEO houdt een speech, lezing, presentatie, toespraak
Spreken in het openbaar; daar is storytelling zo ongeveer voor uitgevonden.

Iedereen staat wel eens voor een groep. CEO's, HR-directeuren en afdelingsmanagers zelfs heel vaak. Some hate it, some love it. Maar dat zegt niks over het resultaat. Wat werkt nou wel en wat niet? Om bij dat laatste te beginnen: opsommingen. En toen dit, en toen dat. Werkt niet. Nu niet en nooit niet. En waarom niet? Omdat we een referentiepunt missen. En dat referentiepunt ben je als spreker zelf. De eerste persoon enkelvoud is dé persoonsvorm van de verteller. Het vermijden daarvan maakt een speech afstandelijk en onpersoonlijk. Het komt ook onnatuurlijk over. Iedereen ziet je daar staan. Dus tip 1: maak het persoonlijk.

'The only reason to make a speech is to change the world.'

J.F. Kennedy

presentatie, Speech of toespraak

Is het woordje 'ik' niet verdacht? Tja, ego is een beest dat je voor een presentatie maar beter in zijn kooi kunt houden. Je moet juist identificatieruimte creëren. Je gehoor moet zich met je verhaal kunnen identificeren. Dus niet: ik heb dit en ik heb dat, maar meer verhalend: 'Ik las vanmorgen in de krant dat...', 'U heeft onlangs vast wel gehoord dat...'   ‘Ik hoorde dat ...’,  ‘Ik kwam laatst ...’,  ‘Toen ik ...’. Want dat is tip 2: pluk voorbeelden uit het echte leven. Anekdotiek waarin iedereen zich kan herkennen. Logisch, want wat is nou de bedoeling van een speech, presentatie, lezing of toespraak? Wat wil je bereiken? Dat je je gehoor (klanten, relaties, medewerkers) meeneemt in je verhaal en zo je boodschap naar binnen kunt fietsen. 

Tips en adviezen komen uit mijn eigen praktijk als praatjesmaker, moderator, dagvoorzitter en workshopleider

troonrede

Zoals elk verhaal bestaat elke presentatie uit drie delen: opening, midden en slot. En ook die delen zijn weer onderverdeeld in een opening, een middendeel en een slot. Al die negen elementen smeed je aan elkaar met 'bruggetjes', terwijl je de rode draad vasthoudt. En die rode draad is een weg naar een doel. En dat is het punt dat je wilt maken, de boodschap die je hebt te vertellen. Niet drie, niet twee, nee één. Dat is natuurlijk een crime voor belangrijke institutionele toespraken. Voor een State of the Union of in het Europees Parlement door Commissievoorzitter Junker of de Troonrede door koning Willem Alexander worden vaak meer dan twintig (!) versies geschreven en uiteindelijk vlucht iedereen in een opsomming, waarbij elk woord ook nog eens op een goudschaaltje is gewogen. Het enige positieve dat je ervan kunt zeggen is dat je niet kunt zeggen dat er iets niet klopt. Tenminste niet als je er drie keer over nadenkt. Maar mijn hemeltje, als dát de bedoeling is van een speech, dan kun je er beter een nota van maken en uitdelen. En wij kunnen het weten, want we hebben die Troonrede ooit gepopulariseerd. 

drie valkuilen bij een leiderschapsspeech of presentatie

De drie beruchtste valkuilen voor een presentatie zijn:

1. De verstopper. De spreker blijft zich in algemeenheden en abstracties hullen. Of in jargon, in clichés of slaat door in beeldspraak. Je krijgt als luisteraar geen connectie met de spreker, althans met diens verhaal. Je zoekt steeds panischer naar de clou. Waar is dit op gebouwd? Waar gaat dit heen?

2. Dan heb je de spuier. De dikdoener. Die wil laten zien hoeveel hij wel niet weet en wie hij (ja, altijd mannen) wel niet kent (name dropping). Maar ondertussen gaat hij voorbij aan de essentie, namelijk dat je in een verhaal een punt wilt maken. Dan is name dropping alleen maar ok als je daarmee de aandacht wilt vestigen op dat punt, maar vaak blijft dat punt hangen.

3. En dan heb je de puntzakspecialist; een nerveuze spreker die bang is dat hij iets vergeet en zich daardoor verliest is een woud van details. Het is, behalve misschien in een wetenschappelijk discours, ook geen kwestie van zoveel mogelijk kennis spuien. De puntzakspecialist begint vaak nog bij de stam, kruipt via de eerste tak naar een zijtak, springt opnieuw naar een zijtak en ... opeens ben je hem kwijt in het gebladerte. Hij zit daar ergens verborgen. Je weet dat hij er zit, want je hoort een dof geluid uit die richting komen. 

visualiseren bij presenteren

Dus is er maar één vraag die je je in de voorbereiding stelt: wat is je kernboodschap? Wat is de kernzin? Wat is het kernwoord? Als je dat te pakken hebt, kun je eigenlijk ook niks vergeten. Vervolgens probeer je dat kernwoord te visualiseren. Een mooi voorbeeld van visualiseren: in de film The Big Short legt de hoofdrolspeler aan een groep bankiers uit waarom het bankensysteem op ontploffen staat en hoe ze daar van kunnen profiteren. Hij demonstreert zijn punt met een Janga-puzzel, een toren van losse houten blokjes. Op de blokjes staan de ratings van grote en kleine banken, met de zwakste ratings, triple B, onderaan de toren en de beste ratings, triple A bovenaan. In een oogwenk snap je het probleem: zwakke banken trekken de sterke banken om. Aan de onderkant haalt hij telkens een blokje weg, tot de hele stapel omvalt: ‘This is America's housing market.’

Presentatie en speech en spreken in het openbaar
Spreken in het openbaar; maak het aanschouwelijk

Een researcher liet op het scherm een levensgrote koekjestrommel zien en begon zijn presentatie als volgt: ‘Mijn moeder verstopte altijd dit soort bewaarsystemen in huis, want ik at alles op wat ik maar in mijn vingers kreeg. Eigenlijk heb ik van mijn moeder geleerd hoe je heel snel goed moet zoeken. Die permanente zoektocht in mijn jeugd is de reden dat ik nu als researcher verantwoordelijk ben voor …’

Bob Duynstee is een creatieve communicatiespecialist met een journalistieke achtergrond. Hij heeft ruime ervaring als coach effectief communiceren. Daarnaast is hij moderator en dagvoorzitter en wordt hij door bestuurders en beleidsmakers ingehuurd als speechwriter en storyteller.

Ja, ik wil graag effectiever presenteren:

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.

Reactie schrijven

Commentaren: 0