· 

Position paper maken; hoe doe je dat?

Met een position paper probeert een organisatie politici, adviserende colleges, de media of bestuurlijke gremia te overtuigen van c.q. te interesseren voor het eigen standpunt of zienswijze. Hoe maak je een position paper?

In de communicatiewetenschap valt de position paper onder de noemer PA. PA staat voor Public Affairs. Public heeft betrekking op het maatschappelijk karakter van voorgenomen beleid dat een organisatie kan raken. Denk aan belastingen, aan de verkrijgbaarheid van accijns-producten als alcohol, tabak en benzine, aan energie, gezondheidszorg, onderwijs of aan het milieu. Affairs heeft betrekking op het beleid dat vanuit Den Haag of Brussel in de maak is. Affairs raakt de thematiek. Binnen de thematiek is er sprake van een twistpunt. Dat is het 'issue'. Vandaar dat gesproken wordt over 'issue management'.

 

Vervolgens wil de organisatie daar ook op anticiperen. En dat doet ze met een position paper. In de praktijk valt PA samen met lobbyen. En onder lobbyen verstaan we een heel scala aan activiteiten die erop zijn gericht om politici en media (dus het publiek) te beïnvloeden om zo voorgenomen of voorgestaan beleid uit te kunnen voeren. In die hoek moet je ook de position paper zien.

position paper en intern beleid

Is een position paper daarmee altijd een standpuntbepaling ten aanzien van voorgenomen overheidsbeleid? Nope! Je kunt een position paper ook als leider, bestuur en management inzetten om intern, dus binnen de eigen organisatie, een standpunt in te nemen ten aanzien van een bepaalde kwestie. Dat kan een puur interne kwestie zijn of iets dat van buiten komt. Zeker als het om een issue gaat dat de gemoederen intern beroert, is het aan te raden om daar een zienswijze op te geven of te ontwikkelen, anders maken anderen er een verhaal van en dan ben je al gauw de controle kwijt. Kijk hier voor meer over issue management. Vaak gaat daar een strategische oriëntatie aan vooraf. In zo'n oriëntatie kun je het handelingsperspectief in kaart brengen in de vorm van scenario's met opties waarin per optie de verwachte voor- en nadelen worden afgewogen. Kijk hier voor het evalueren van voorgenomen beleid t.a.v. een organisatievraagstuk of bij een crisis, conflict of issue.  

position paper en eindregie

Position paper maken
Voor de gemeente Haaglanden maakten wij de position paper Strategisch Ontwikkelingsmodel Haaglanden

Eerst maar even een misverstand uit de weg ruimen: een position paper wordt niet geschreven, maar in elkaar gezet. En wel in commissie. Het is dus veel meer een kwestie van verzamelen, interviewen, ordenen, analyseren, overleggen, structureren, formuleren, onderbouwen, inkleden en visualiseren (info-graphics, schematische weergaven) dan van 'schrijven'. Uiteraard is er wel iemand die het op papier zet: de penvoerder. Omdat het bij een position paper vaak gaat om voorgenomen beleid, wet- of regelgeving, komt juridische kennis van pas. Tegenwoordig wordt dit werkveld daarom ook wel 'public advocacy' genoemd. Veel lobbyisten zijn trouwens jurist.

 

Kijk hier voor een position paper van Shell over (de afschaffing van) de dividendbelasting. Dan zie je meteen het verschil tussen schrijven en opstellen. Ook zie je mooi hoe de feitelijke informatie is verzameld en samengebracht in een lopend verhaal op hoofdlijnen. Kijk hier voor een position paper van het Verbond van Verzekeraars over de impact van ADAS-systemen op de verzekeringsbranche. Dan zie je hoe onderwerpen in een position paper vaak juridisch geladen zijn.

position paper en beleidsnota maken

Omdat je een position paper in commissie bouwt, is het belangrijk dat je ergens de eindregie belegt, omdat je anders het risico loopt dat je position alle kanten op schiet. Hetzelfde geldt voor een beleidsnota maken. Dan heb je de focus niet scherp. En het scherp krijgen van de focus is een dingetje. Dat is wat wij bedoelen als we zeggen dat je vaak van een bord spaghetti een bord asperges moet zien te maken. Niet zelden komt daar iets van 'voortschrijdend inzicht' bij om de hoek kijken en is de focus een 'bewegend doel'. Of blijkt er weer een verhaal achter het verhaal te zitten. Ruim daarom ook genoeg reflectietijd in voor je position paper voor distant reading. Spreek ook met elkaar een duidelijke procesroute af. Je wilt niet aan de achterkant nog allerlei feedback krijgen die je liever aan de voorkant had gehad. 

position paper en beeldvorming

Natuurlijk kun je meteen beginnen met de uitvoering, maar het kan ook helpen als je weet in welk krachtenveld je zit. Breng dat in kaart: wie is medestander, wie tegenstander? Letterlijk: wie zit waar met welke argumenten? Is er al eerder een oppositioneel position paper verschenen? Is er al relevant onderzoek gedaan waar je naar kunt verwijzen? Zijn er statistische gegevens bekend? Heeft de brancheorganisatie al een positie ingenomen? Hoe zitten de media in de wedstrijd? Organisaties snappen als geen ander dat daar de slag uiteindelijk wordt gewonnen. Bij een position paper gaat het behalve om de kracht van argumenten immers ook altijd om beeldvorming. Reageren op de opinie van een ander vergroot de kans op publicatie of zendtijd.

 

Maak dan ook niet de fout door alleen naar het eigen verhaal te kijken, maar reageer (ook) op het oppositionele verhaal. En kijk goed welk narratief daar achter zit. Welk narratief zet jij daar tegenover? Het narratief is als het ware de kernredenering van je position paper. Een opiniërend stuk of een radio- of tv-optreden komt sterker over als je er blijk van geeft dat je je hebt verdiept in de visie en de argumenten van de ander. Shell doet dat door in bovengenoemde position paper in te gaan op de bijdrage die het bedrijf levert aan de Nederlandse samenleving. Bedenk: beeldvorming bestaat uit een narratief. Verander het narratief, en je verandert de beeldvorming. 

standpuntbepaling in een position paper

Position paper Boer & Croon voor de liberalisering van de zorgmarkt
Position paper Boer & Croon voor de liberalisering van de zorgmarkt

Dan de inhoud. Hoe gaat dat in zijn werk? Om te beginnen maak je een probleemverkenning of probleemanalyse. Daar wil je later in het proces niet op hoeven terug te komen: wat is er aan de hand? Wat staat er op het spel? Waar gaat het precies over? En waarover precies niet? Wat maakt het relevant? Welke gevolgen kan dat hebben? Dat betekent uitvragen, research, verzamelen, ordenen en structureren. Je brengt eerst structuur aan door de backbone van je position paper helder te krijgen van kop tot staart. Wat wordt de hoofdlijn? Dat doe je schematisch, zodat je de kernredenering makkelijk met anderen kunt bespreken. Vervolgens ga je dat kern-narratief aankleden met de juiste onderbouwing, de juiste data, de juiste argumenten.

 

Maar kijk uit! De meest voorkomende valkuil bij het opstellen van een position paper of een opiniërend artikel is detailkennis. Daardoor maak je de informatiedichtheid te hoog. Met teveel details is de beeldvorming ook niet gediend. Vanuit detailkennis is het lastig om een kwestie kort en bondig aan te kaarten. Het gaat bij een position paper in elk geval om een standpuntbepaling op hoofdlijnen. Anders wordt je baas die het straks kan gaan toelichten voor de camera ook kierewiet. Benoem dus naast het narratief alleen de belangrijkste argumenten waarom je vóór of tegen iets bent. Kijk ook of het eigen standpunt inschiet op een grotere maatschappelijke trend en vraag je af of het oppositionele standpunt de klok niet juist terugdraait. De tijdgeest is altijd een prettige medestander. Vraag je ook eens af welke (maatschappij)visie, welk wereldbeeld er achter het oppositionele standpunt schuilgaat. Is daar wat mee te doen? Kun je dat extrapoleren ad absurdum? Kun je dat negatief framen? Zijn er voorbeelden uit andere landen of in andere sectoren waar de eigen visie wel goed uitpakt en/of waar de oppositionele visie tot problemen leidt? Selectief winkelen en negative framing zijn soms hele kansrijke strategieën. 

Lengte van een position paper

Position paper Boer & Croon over het ziekenhuis van de toekomst
Position paper Boer & Croon over het ziekenhuis van de toekomst

Door je op de hoofdlijn te concentreren, wordt ook de lijn van je betoog duidelijker. Meestal heeft een position paper de vorm van een langere brochure. Opiniestukken in een krant hebben vaak een voorgeschreven lengte van bijvoorbeeld 600 of 800 woorden, dat is ongeveer anderhalf A4. Een bijzondere vorm van de position paper is de open brief. Zo'n open brief, feitelijk een gekochte ruimte in een landelijke krant - beslaat vaak de lengte van tussen de 600 en de 900 woorden. Zie bijvoorbeeld de open brief van 34 hoogleraren en milieuvoorvechters tegen het initiatief van Shell om een grote plastic fabriek te beginnen in de VS. Daar kan een bedrijf als Shell dan weer met een open brief op reageren. Open brieven worden rond Prinsjesdag ook gericht aan het kabinet om daarmee de geesten rijp te maken of een alternatief geluid te laten horen.

 

 

concentreer je op de hoofdlijn

Een position paper gaat vaak - vóórdat de publiciteit wordt gezocht - naar beleidsmakers op het betreffende ministerie, naar Kamerleden, naar een Kamercommissie of naar Europese parlementariërs en naar brancheorganisaties. Mooi als dat in een notendop kan in de vorm van 5 pagina's, maar dat gaat niet altijd lukken en met een adequate samenvatting is dat ook niet altijd nodig. Probeer in elk geval hoofdzaken (position paper) en bijzaken (bijlagen) te scheiden. Een position paper tegen of voor een voorgenomen stelsel-wijziging in het onderwijs, de pensioenen of de zorg kan de omvang krijgen van een lijvig rapport. Maar als je niet in staat bent om op één A4 te vertellen waarom je voor of tegen bent, zul je ook niet gauw de handen op elkaar krijgen voor een betoog van 60 pagina's. Werk in elk geval met bijlagen waar verdere onderbouwing en verwijzing een plek kan krijgen. Politici, kamerleden en journalisten zijn gewend om te lezen. Dat is hun werk. 

Bob Duynstee is communicatie-expert. Hij studeerde rechten en heeft een journalistieke achtergrond.

Verder praten over een position paper?

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.

Print Friendly and PDF

Reactie schrijven

Commentaren: 0